تاریخچه بانک مرکزی

بانک مرکزی یک نهاد پولی دولتی می باشد که اصلی ترین هدف بانک مرکزی اجرای سیاست های پولی می باشد که برای انجام این کار باید با دولت ارتباط تنگاتنگی داشته باشد . پس هدف بانک مرکزی ، حداکثر کردن سود یا رقابت برای جذب مشتری با بانک های تجاری نیست و فعالیت های بانک مرکزی شدیدا تحت کنترل دولت می باشد .

وظایف بانک مرکزی

۱- بانکداری دولت : درآمدهای دولت به حسابهای دولت نزد بانک مرکزی واریز شده و پرداخت های دولت نیز از محل این حساب ها صورت می گیرد . در صورت لزوم بانک مرکزی به دولت وام می دهد .

۲- انتشار سکه و اسکناس : منحصرا در اختیار بانک مرکزی است و به عنوان بدهی بانک مرکزی به دارنده آن قلمداد می شود .

۳- بانک بانکها : تمام بانک ها نزد بانک مرکزی حساب دارند و خدماتی که به مشتریان بانکهای تجاری ارائه می دهند بانک مرکزی نیز به بانک های تجاری ارائه می دهد .

۴- وام دهنده نهایی : همانگونه که مردم از بانک ها وام می گیرند بانکها نیز در مواقع کمبود نقدینگی و پول ، از بانک مرکزی وام می گیرند . پس بانک مرکزی وام دهنده نهایی به بانک های تجاری محسوب می شود .

 



بانک و بانکداری در ایران

بانکداری در ایران از قرون وسطی تا اوایل قرن نوزدهم منحصر به فعالیت های صرافی بود . صرافی های بزرگ در ایران در مراکز تجاری عمده مانند : تبریز ، تهران ، اصفهان و . . . آن دوره وجود داشتند و به دلیل عدم وجود بانکهای دولتی و خارجی ، نقل و انقال وجوه در داخل یا در خارج توسط صرافان انجام می گرفت .


اولین بانکی که در ایران تأسیس شد شعبه یک بانک انگلیسی بود که مرکز آن در لندن بود . این بانک ، بانک جدید شرقی نامگذاری و اولین شعبه این بانک در سال 1266 در تهران ایجاد شد و بعد در شهرهای دیگر نیز شعبات این بانک دایر گردید . در سال 1269 هجری شمسی این بانک دارائیهای خود را به بانک شاهی که یک بانک انگلیسی بود واگذار کرد و بانک شاهی جانشین بانک جدید شرقی شد .


بانک شاهی ایران

در سال 1267 هـ ش رویتر انگلیسی بانک شاهی را در ایران تأسیس کرد . این بانک به موجب حق امتیازی بود که ناصرالدین شاه به رویتر برای مدت 60 سال فعالیت بانکی و انحصار انتشار اسکناس به او داده بود . مقر اصلی بانک در لندن و تابع مقررات انگلیس بود . بانک شاهی فعالیت خود را در در سال 1269 آغاز کرد و اولین اسکناس بانکی را در ایران منتشر نمود این بانک تا سال 1327 (پایان قرارداد 60 ساله) به ارائه خدمات بانکی مشغول بود و بعد تا سال 1331 نیز بدون مجوز تحت نام بانک انگلیس در ایران و خاورمیانه به کار خود ادامه می داد .



بانک های تجاری چیست ؟

بانک های تجاری شباهت های زیادی با بنگاه های تولیدی دارند . در عین حال تفاوت هایی نیز بین این دو ، وجود دارد . در زیر این شباهت ها و تفاوت ها را با هم مقایسه می کنیم :


الف ) شباهت ها :

۱- هدف هر دو ، حداکثر سازی سود می باشد .

۲- هر دو دارای مسؤلیت محدود (تضامنی) هستند .

۳- هر دو می توانند با گسترش فعالیت های خود ، شعب مختلفی در نقاط مختلف جغرافیایی دایر می کند.

۴- هر دو خدماتی را به جامعه ارائه و در ازای ارائه خدمت وجه آن را دریافت می کنند .

۵- یکی از عمده هزینه های هر دو ، حقوق و دستمزد پرسنل آنها  می باشد .

۶- هر دو می توانند علاوه بر فعالیت های اصلی خود ، چند شرکت فرعی وابسته به خود نیز ایجاد کنند.

 ۷- هر دو پیش بینی می کنند که در ازای خدمتی که ارائه می کنند نرخ بازدهی قابل قبولی بدست آورند و گرنه فعالیت خود را تعطیل می کنند .


جزییات بیشتر در ادامه مطلب .