تاریخچه بانک مرکزی

بانک مرکزی یک نهاد پولی دولتی می باشد که اصلی ترین هدف بانک مرکزی اجرای سیاست های پولی می باشد که برای انجام این کار باید با دولت ارتباط تنگاتنگی داشته باشد . پس هدف بانک مرکزی ، حداکثر کردن سود یا رقابت برای جذب مشتری با بانک های تجاری نیست و فعالیت های بانک مرکزی شدیدا تحت کنترل دولت می باشد .

وظایف بانک مرکزی

۱- بانکداری دولت : درآمدهای دولت به حسابهای دولت نزد بانک مرکزی واریز شده و پرداخت های دولت نیز از محل این حساب ها صورت می گیرد . در صورت لزوم بانک مرکزی به دولت وام می دهد .

۲- انتشار سکه و اسکناس : منحصرا در اختیار بانک مرکزی است و به عنوان بدهی بانک مرکزی به دارنده آن قلمداد می شود .

۳- بانک بانکها : تمام بانک ها نزد بانک مرکزی حساب دارند و خدماتی که به مشتریان بانکهای تجاری ارائه می دهند بانک مرکزی نیز به بانک های تجاری ارائه می دهد .

۴- وام دهنده نهایی : همانگونه که مردم از بانک ها وام می گیرند بانکها نیز در مواقع کمبود نقدینگی و پول ، از بانک مرکزی وام می گیرند . پس بانک مرکزی وام دهنده نهایی به بانک های تجاری محسوب می شود .

 



بانک و بانکداری در ایران

بانکداری در ایران از قرون وسطی تا اوایل قرن نوزدهم منحصر به فعالیت های صرافی بود . صرافی های بزرگ در ایران در مراکز تجاری عمده مانند : تبریز ، تهران ، اصفهان و . . . آن دوره وجود داشتند و به دلیل عدم وجود بانکهای دولتی و خارجی ، نقل و انقال وجوه در داخل یا در خارج توسط صرافان انجام می گرفت .


اولین بانکی که در ایران تأسیس شد شعبه یک بانک انگلیسی بود که مرکز آن در لندن بود . این بانک ، بانک جدید شرقی نامگذاری و اولین شعبه این بانک در سال 1266 در تهران ایجاد شد و بعد در شهرهای دیگر نیز شعبات این بانک دایر گردید . در سال 1269 هجری شمسی این بانک دارائیهای خود را به بانک شاهی که یک بانک انگلیسی بود واگذار کرد و بانک شاهی جانشین بانک جدید شرقی شد .


بانک شاهی ایران

در سال 1267 هـ ش رویتر انگلیسی بانک شاهی را در ایران تأسیس کرد . این بانک به موجب حق امتیازی بود که ناصرالدین شاه به رویتر برای مدت 60 سال فعالیت بانکی و انحصار انتشار اسکناس به او داده بود . مقر اصلی بانک در لندن و تابع مقررات انگلیس بود . بانک شاهی فعالیت خود را در در سال 1269 آغاز کرد و اولین اسکناس بانکی را در ایران منتشر نمود این بانک تا سال 1327 (پایان قرارداد 60 ساله) به ارائه خدمات بانکی مشغول بود و بعد تا سال 1331 نیز بدون مجوز تحت نام بانک انگلیس در ایران و خاورمیانه به کار خود ادامه می داد .



بانک های تجاری چیست ؟

بانک های تجاری شباهت های زیادی با بنگاه های تولیدی دارند . در عین حال تفاوت هایی نیز بین این دو ، وجود دارد . در زیر این شباهت ها و تفاوت ها را با هم مقایسه می کنیم :


الف ) شباهت ها :

۱- هدف هر دو ، حداکثر سازی سود می باشد .

۲- هر دو دارای مسؤلیت محدود (تضامنی) هستند .

۳- هر دو می توانند با گسترش فعالیت های خود ، شعب مختلفی در نقاط مختلف جغرافیایی دایر می کند.

۴- هر دو خدماتی را به جامعه ارائه و در ازای ارائه خدمت وجه آن را دریافت می کنند .

۵- یکی از عمده هزینه های هر دو ، حقوق و دستمزد پرسنل آنها  می باشد .

۶- هر دو می توانند علاوه بر فعالیت های اصلی خود ، چند شرکت فرعی وابسته به خود نیز ایجاد کنند.

 ۷- هر دو پیش بینی می کنند که در ازای خدمتی که ارائه می کنند نرخ بازدهی قابل قبولی بدست آورند و گرنه فعالیت خود را تعطیل می کنند .


جزییات بیشتر در ادامه مطلب .

پال روزن اشتاين رودن در سال 1901 در شهر کراکو لهستان متولد شد و در سال 1930 تابعيت انگلستان را پذيرفت . وي از پايه گذاران مکتب اتريش است . نظريه مطلوبيت نهايي از دستاوردهاي مهم اين مکتب اقتصادي است .

اشتاين رودن نظريه توسعه اقتصادي خود را در يک جمله خلاصه مي کند : طبيعت خيز بر مي دارد . اين جمله دقيقا مخالف عبارت «طبيعت خيز بر نمي دارد» آلفرد مارشال است . معني اين جمله اين است که با يک فشار بزرگ و همه جانبه در مدت کوتاهي مي توان اقتصاد را متحول کرد .


نظريه رشد متعادل اقتصادي روزن اشتاين رودن
نظريه رشد اقتصادي رودن تحت عنوان «نظريه فشار همه جانبه» يا «جهش بزرگ» يا «فشار بزرگ» نام گذاري شده است. ابتدا فرض هاي مدل را مي آوريم و سپس نظريه را توضيح مي دهيم .



نظریه رشد متعادل اقتصادی

اين نظريه اولين بار در دهه 1950 مطرح شد . زير بناي اين نظريه اعتقاد به صرفه جويي هاي خارجي ، وابستگي افقي و متقابل تقاضا در بخش هاي مختلف اقتصادي است .
نظريه رشد متعادل اقتصادي براي از بين  بردن دورهاي باطل فقر در کشورهاي در حال گذر پيشنهاد مي کند  سرمايه گذاري هاي متقارن و همزمان در طرح هاي متعدد اقتصادي ـ اجتماعي صورت گيرد تا از طريق ايجاد درآمد براي افرادي که در بخش هاي مختلف فعاليت مي کنند تقاضا براي توليدات ساير بخش ها ايجاد و بازار وسيعي براي کليه کالاها و خدمات فراهم گردد .
اين نظريه با سرمايه گذاري هاي منفصل و پراکنده مخالف است چون بازاري براي جذب توليدات جديد وجود ندارد . لذا بايد براي کليه بخش ها درآمدي ايجاد کرد تا تقاضا افزايش يابد و اين ممکن نيست مگر سرمايه گذاري همزمان در تمام بخش هاي اقتصادي . اين نظريه شبيه به قانون بازارهاي «ژان باتيست سي» است که مي گويد «عرضه تقاضاي خود را ايجاد مي کند » .


جزییات بیشتر در ادامه مطلب .

تعریف رشد اقتصادی

علم اقتصاد به شاخه هاي متعددي تقسيم مي شود . يکي از آن شاخه ها ، اقتصاد توسعه است . در حال حاضر يکي از جديدترين و بحث انگيزترين شاخه هاي علم اقتصاد ، اقتصاد توسعه است . اولين کتاب در زمينه توسعه اقتصادي «علل ثروت ملل» نوشته آدام اسميت است که در سال 1776 منتشر شده است . اقتصاد توسعه اصول و مفاهيم معيني را از ساير شاخه هاي اقتصاد متعارف کسب کرده است .
بعد از جنگ جهاني دوم براي جبران خسارات وارد شده بر کشورهاي درگير جنگ نظريه توسعه اقتصادي مطرح شد . ابتدا کشورها به سه دسته تقسيم مي شوند :
1. کشورهاي جهان اول : اين کشورها صنعتي و پيشرفته بودند و نظام اقتصادي آنها سرمايه داري بود .
2. کشورهاي جهان دوم : اين کشورها نسبتا صنعتي و پيشرفته بوده و نظام اقتصادي آنها سوسياليستي بود.
3. کشورهاي جهان سوم : اين کشورها در دوره ما قبل صنعتي قرار داشتند و طيف وسيعي از کشورها را شامل مي شدند . نظام اقتصادي اين کشورها مختلط بود و درجه اختلاط فعاليت هاي بخش خصوصي و دولتي در هر کدام از آنها متفاوت بود .


تعریف پول

پول مسئله بزرگ زندگانی روزمره همه ماست و ما به ندرت به فکر ماهیت پول و معنای آن هستیم . می توانیم ادعا کنیم که پول هم ، مانند هر کالای اقتصادی دیگر به دو عامل زمان و مکان بستگی دارد . این ارتباط چنان است که از اولین روزهای شکل گیری علم اقتصاد ، هرگز اتفاق نظری درباره تعریف پول وجود نداشته است .
در اقتصاد پیچیده امروز بدون تردید نمی توان پول را معادل اسکناس و مسکوک و پول رایج دانست . این تعریف آنقدر محدود است که نمی تواند ویژگی های پول در عصر حاضر را بیان کند . اگر بگوییم پول همان چیزی است که دولت به این نام انتشار می دهد ، باز هم تعریف ناقصی از پول ارائه کرده ایم . وقتی بگوییم پول چیزی است که از آن برای خرید گوشت ، مرغ ، نان و سایر کالاها استفاده می کنیم ، تعریف ما به قدری محدود می شود که نمی تواند کاربردی داشته باشد .


              


جزییات بیشتر در ادامه مطلب .

اقتصاد بازار آزاد چیست؟

در نقطه مقابل اقتصاد با برنامه ریزی متمرکز ، اقتصاد بازار آزاد قرار می گیرد. در چنین اقتصادی افراد و بنگاه ها بر اساس منافع شخصی خود حرکت می کنند ، بدون آنکه دولت دخالتی در فعالیت های اقتصادی آنها داشته باشد . بازار بدون هر گونه دخالتی از خارج از آن عمل می کند . مجموع تصمیم میلیون ها فرد نهایتاّّ نتایج کلی و اساسی اقتصاد را تعیین می کنند . مرکز و سازمانی که اقتصاد آزاد از طریق آن به سوال های اساسی اقتصاد پاسخ می گوید « بازار » است . عبارت بازار مکانی را مجسم می کند که در آنجا متقاضی ها و عرضه کنندگان به مبادله کالاها و خدمات مشغول می باشند . تعامل متقاضی ها و عرضه کنندگان در بازار تعیین کننده مقدار و قیمت و کالا می باشد . نظام مبادله بازار می تواند خیلی ساده و یا پیچیده باشد ، امروز مبادله وسیع و سریع کالاها و خدمات به هزینه پیچیده تر شدن ساز و کار بازار تمام شده است . شما می توانید برای خرید پرتقال یا گوشت به سادگی به میوه فروشی و قصابی مراجعه کرده و در مقابل پرداخت پول نقد کالای مورد نظر خود را به مقدار معین خریداری کنید . حال اگر به جای پرداخت به وسیله پول نقد به وسیله چک از حساب جاری خود مبلغ لازم برای خرید خود را پرداخت کنید ، دیگر عمل خرید و فروش در بازار به سادگی مورد قبلی نخواهد بود . فروشنده باید به بانک مراجعه کندتا بتواند مبلغ مورد نظر را دریافت کند .


                       
جزییات بیشتر در ادامه مطلب .

خانوارها و بنگاه ها در اقتصاد

در یک اقتصاد با جمعیت بسیار زیاد به محصولات متعدد و متنوعی نیاز است تا به خواسته ها و سلیقه های مختلف پاسخ داده شود.در نتیجه می باید تولیدات متنوع شده و تخصص در تولید به وجود آید .کشاورزان بیشتر از مصرف خود و خانواده و حتی روستای خود تولید می کنند ، تا با فروش آن به صنعتگران و مبادله با کالاهای صنعتی نیاز خود و طرف معامله را برآورده کنند .به پزشک ها و معلمان بابت خدماتشان پول پرداخت می شود و آن ها با کسب این درآمد غذا ، اتومبیل ، پوشاک و دیگر وسایل مورد نیاز خود را خریداری می کنند .وقتی که تخصص مطرح می شود ، مبادله اجتناب ناپذیر خواهد بود .


در جهان امروز ، خانوارها از یک سو و بنگاه ها از سوی دیگر فعالیت های تولیدی و مصرفی را شکل می دهند .هر دو شامل گروهی از مردم می شوند که فعالیت متفاوت داشته و نقش های مختلفی ایفا می کنند .افراد بسته به فعالیتی که انجام می دهند می توانند هم به عنوان عضو خانوار یا عاملی از بنگاه نلقی شوند .یک نجار زمانی که در کارگاه خود به تولید میز و صندلی اشتغال دارد ، نقش بنگاه را انجام می دهد و زمانی که به عنوان خانوار برای رفع نیازهای خود به بازار روی می آورد نقش مصرف کننده را ایفا می کند.




نظام اقتصادی مختلط ، بازار و دولت

بین یک اقتصاد برنامه ریزی شده خالص و یک اقتصاد کاملا مبتنی بر بازار آزاد تفاوت بسیار زیاد وجود دارد. در واقع امر ، در جهان امروز چنین نظام هایی وجود خارجی ندارند . نظام های واقعی اقتصادی ترکیبی از دو نظام فوق هستند یعنی در کشورهایی که بازارهای آزاد وجود دارد و بنگاه ها آزادانه به فعالیت می پردازند و افراد در تصمیمات اقتصادی خود برای کسب درآمد و هزینه کردن و پس انداز نمودن مختار می باشند ، دولت تا حدی در فعالیت های اقتصادی دخالت مستقیم یا نظارت دارد . همچنین در کشورهای سوسیالیست دیروز که امروز مسیر توسعه را طی می کنند آزادی بازار وجود داشته و دارد مثل اتحاد جماهیر شوروی و چین . به همین منوال دولت بر حسب نیاز و با درجات اهمیت متفاوت در جریان اقتصادی جامعه درگیر است ، حتی در کشورهای اقتصاد آزاد مثل ایالات متحده امریکا و ژاپن .



جزییات بیشتر در ادامه مطلب .

زندگينامه بیل‌گیتس

در حال حاضر بيل گيتس با بيش از 76 ميليارد دلار، ثروتمندترين مرد دنيا شناخته شده است. او اين مقام را چندين سال است که حفظ کرده است. يکي از دلايل موفقيت مايکروسافت به گفته خود گيتس استخدام افراد با هوش در اين شرکت است.
گيتس زماني که فقط 19 سال داشت مايکروسافت را مديريت مي‌کرد. او به قدري کار مي کرد که حتي گاهي چند روز محل کار خود را ترک نمي‌کرد و به همراه کارمندان خود به سختي روي پروژه‌هاي مختلف و سفارش مشتريان کار مي‌کرد.
بيل گيتس در سال 1975 به همراه دوست دوران کودکي خود پل آلن شرکت کوچکي به نام مایکروسافت با شعار «در هر خانه يک کامپيوتر» تاسیس کرد.
مايکروسافت انواع زبان‌هاي برنامه‌سازي را براي رایانه‌هاي مختلف توليد مي‌کرد. در آن زمان مايکروسافت فقط 40 کارمند داشت که شبانه روز به شدت کار مي‌کردند و کل فروش آن فقط 4/2 ميليون دلار در سال بود.
بيل گيتس در 28 اکتبر سال 1955 در يک خانواده متوسط در شهر سياتل آمريکا متولد شد. پدر او ويليام هنري گيتس دوم وکيل دادگستري و يکي از سرشناسان شهر سياتل بود و مادر او آموزگار مدرسه بود که در امور خيريه نيز فعاليت داشت.
بيل گيتس در اين خانواده و در کنار دو خواهر خود رشد کرد. گيتس در کودکي بيشتر وقت خود را در کنار مادربزرگ خود گذراند و از او تاثير بسيار گرفت. او از همان دوران کودکي روحيه رقابت‌طلبي خود را نشان داد و سعي ‌کرد تا در هر زمينه‌اي از دوستان خود پيش باشد.

بنیاد بیل و ملیندا گیتس
بنیاد بیل و ملیندا گیتس بزرگ‌ترین بنیاد فعالیت‌های انسان‌دوستانه در جهان است. این بنیاد در سال ۲۰۰۰ میلادی به دست بیل و ملیندا گیتس بنیان‌گذاری شد و در سال ۲۰۰۶ میلادی به‌دست وارن بافت به دو برابر گسترش یافت.
هدف‌های اصلی بنیان‌گذاری این بنیاد افزایش سطح سلامت و کاهش فقر شدید در جهان است. در آمریکا گسترش‌ فرصت‌های آموزشی و دسترسی به تکنولوژی اطلاعات و داده‌ها هدف این بنیاد است.
مرکز این بنیاد در شهر سیاتل در ایالت واشنگتن در آمریکا است و به دست سه تن از اعضای هیات‌مدیره به نام‌های بیل‌گیتس و همسرش ملیندا گیتس و وارن بافت اداره می‌شود. دیگر مدیران بنیاد، ویلیام اچ گیتس و پتی استونسیفر (CEO) هستند. حجم کمک‌های انجام شده این انستیتو نزدیک به ۳۳ میلیارد دلار است.
گیتس از طریق بنیاد خود و همسرش، درپی کمک به پروژه‌های تحقیقی در زمینه واکسن‌های جدید است؛ زیرا شرکت‌های بزرگ تولید دارو تمایلی به‌کار بر روی این مساله ندارند: «به‌طور کلی در این زمینه کمبود سرمایه‌گذاری وجود دارد؛ به‌خصوص برای کمک‌رسانی به فقرا که معمولا علتش نبودن محرک مالی است.»



فقر از نگاه ثروتمندترین فرد جهان (قسمت 5)

جف گودل: مبارزه با فلج اطفال یکی از اصلی‌ترین حوزه‌های تمرکز شما بوده است. برنامه محو فلج اطفال پیشرفت زیادی داشته است. اکنون در هند این ویروس دیگر وجود ندارد، اما در برخی کشورهای دیگر از جمله مناطق دوردست پاکستان، افغانستان و شمال نیجریه هنوز هم شاهد این بیماری هستیم. در این مناطق اعتمادی به واکسن وجود ندارد و کسانی که واکسن تزریق می‌کنند مورد حمله قرار می‌گیرند. از برخی جهات به نظر می‌رسد از میان بردن این بیماری اکنون بیشتر یک مشکل سیاسی است نظر شما در این باره چیست؟
بیل‌گیتس: این گفته تا اندازه‌ای صحیح است. آن سه کشور باقیمانده دشوارترین مناطق برای مبارزه با بیماری فلج اطفال هستند. ما واکسن‌ها را بهبود بخشیده‌ایم و از مدل‌سازی بیماری استفاده می‌کنیم تا متوجه شویم چه وقت چه ترکیبی از واکسن در مناطق مختلف باید مورد استفاده قرار‌گیرد. ما از نقشه‌های ماهواره‌ای برای شناسایی جمعیت‌ها استفاده می‌کنیم. همچنین برای ردیابی جاهایی که مردم می‌روند از سیستم جی‌پی‌اس استفاده می‌کنیم، بنابراین ابزارها و تجهیزات بهتر شده‌اند، اما این یک حقیقت است که در پاکستان اگر موانع سیاسی وجود نداشت تاکنون بیماری ریشه‌کن شده بود. منظور از موانع سیاسی درک ناصحیح درباره واکسن و فواید آن و نیز حمله به افرادی است که کودکان را واکسن می‌زنند.
جف گودل: بنابراین شما به اندازه دو سال پیش نسبت به ریشه کردن این بیماری خوش‌بین هستید؟
بیل‌گیتس: بله باید بگویم که اکنون خوش‌بین‌تر هستم و این در حالی است که امسال موانعی در اجرای برنامه وجود دارد كه اگر بتوانیم به مناطقی که هنوز واکسیناسیون انجام نشده دسترسی پیدا کنیم پیشرفت قابل ملاحظه‌ای در برنامه‌ها صورت خواهد گرفت. ما در سومالی و سوریه نیز برنامه‌هایی برای واکسیناسیون اجرا کردیم، البته در سوریه جنگ داخلی موانعی بر سر راه اجرای برنامه به‌وجود آورده است برنامه واکسیناسیون در سومالی بسیار خوب پیش رفت.
جف گودل: اجازه دهید درباره تغییرات آب‌و‌هوایی صحبت کنیم. بسیاری از دانشمندان و سیاستمداران این تغییرات را بزرگ‌ترین چالش بشر می‌دانند.



کل صفحات : 4 صفحه قبل 1 2 3 4 صفحه بعد